Cultuurgerichte basisschool De Muze

Over de vormende waarde van kunst- en cultuureducatie hoeven we niet uit te wijden. Het sociaal aspect daarvan (het samenwerken en het kijken naar mekaars anders zijn) mag zeker in deze tijd, niet uit het oog verloren worden .

Op De Muze gaan wij in op de verschillende aspecten.

Voor het aspect ‘kunst’ gaan we werken met de verschillende peilers die het leerplan ons aanbiedt, maar we gaan nog iets verder.
Zo wordt er gewerkt rond muziek, drama, beeldende kunst, beweging en media. Daar voegen wij als school er nog de peilers literatuur, poëzie en het filosoferen met kinderen, aan toe.

In het ‘culturele’ aspect gaan we o.a. in op verscheidenheid die de etnische afkomst van een deel van onze kinderen ons biedt. Daarnaast zijn er culturen die gewoon veel aantrekkingskracht op kinderen uitoefenen zoals de Indianen, de Aboriginals, de zigeuners, …

1. Het luik ‘KUNST’

Op onze school zijn er een paar vaste, jaarlijks terugkerende, activiteiten:
♫ De schoolbel is ’s morgens en ’s namiddags vervangen door muziek. Deze muziekstukjes kunnen aangebracht worden door de kinderen zelf maar kan ook de keuze van een leerkracht of zelfs de directeur zijn. In de buurt van feestdagen wordt feestmuziek gebruikt (vb. sint), bij songfestivals komt het winnende nummer al eens aan bod, bij het overlijden van een beroemd zanger(es) luisteren we een week lang naar liedjes uit zijn of haar repertorium en ook klassieke muziek komt regelmatig aan bod.   
♫ Elk schooljaar wordt muzisch gestart. Op de eerste schooldag hebben we meestal een of meerdere muzikanten (soms ouders) die met een leuke noot het nieuwe schooljaar inluiden. Er wordt ook elk schooljaar een ander thema gekozen voor die dag. Zo komen kinderen en leerkrachten naar school in uitheemse kledij of alle kinderen van één klas zijn gekleed in de klaskleur.
♫ Jaarlijks gaan ook de creanamiddagen door. Deze vinden plaats tijdens het tweede trimester van het schooljaar. Er zijn drie groepen workshops. Eén bij de kleuters, één bij de onderbouw en één bij de bovenbouw. Elke leerkracht houdt dan een workshop in één of meerdere peilers van de muzische vorming. De kinderen schuiven met hun klasje door en doen dus elke week een andere workshop.
♫ De schoolbib is zeer geliefd door de kinderen. We beschikken over een goed uitgewerkte bib. Wekelijks kunnen alle kinderen van de kleuterklas tot het zesde leerjaar een boek uitlenen. Bij de kleuters blijven de boeken in de klas. Vanaf het eerste leerjaar mogen de boeken ook mee naar huis. Elk kind heeft een bibkaart waarop het uitlenen netjes wordt bijgehouden.
♫ Elke klas gaat ook jaarlijks, minstens één keer, een toneel of dansvoorstelling van de Kopergietery, bijwonen. De voor- of naverwerking van deze stukken bestaat afwisselend uit beeldende opdrachten (tekenen, knutselen), dans- , choreografie-, dramaopdrachten of filosoferen rond het hoofdthema. 
♫ Voor het Carnavalfeest heeft iedere klas zo zijn eigen inbreng. Sommige klassen zorgen voor een optreden, sommige klassen zorgen voor maskers en versieringen. Voor Halloween toveren de klassen van de 2de graad hun lokaal om in een echt spookkasteel waar de andere klassen om beurt eens lekker mogen komen griezelen.
♫ Drie maal per jaar wordt een schoolproject uitgewerkt. Niet elk project wordt even muzisch aangepakt want het ene onderwerp leent zich daar beter toe dan het andere. De onderwerpen worden door het team gekozen, maar de muzische uitwerking gebeurt volledig in samenspraak met de kinderen.
♫ Natuurlijk komen in alle klassen de muzische peilers zeer regelmatig aan bod. Er wordt getekend, gekleurd, gezongen en gedanst.
Het uitwerken van een project in groep wordt opgeluisterd met tekeningen, knutselwerken, zelfgemaakte kostuums, toneeltjes, liedjes of voorleesmomenten. Regelmatig komen grote namen uit de kunstwereld aan bod, zoals Jeroen Bosch, Pablo Picasso, Mozart, enz…. Door de school heen staan glazen kijkkasten waar de kunstwerkjes van de kinderen tentoon gesteld worden.
Tijdens de turnlessen bij meester Philippe wordt ook aan dansinitiatie gedaan.
♫ Tijdens praatrondes kunnen kinderen een zelfgemaakt kunstwerkje voorstellen en uitleggen hoe ze tewerk zijn gegaan of hun lievelingsmuziek voorstellen.
♫ Elk jaar zorgt het zesde leerjaar voor een spetterende afscheidsshow. Die wordt gebracht aan de ouders bij de diploma-uitreiking, maar ook nog eens aan alle kinderen van de school.
♫ Onze meester Wouter is eigenlijk muzikant en muziekleraar. Regelmatig geeft hij muziekles in alle klassen op school.
♫ Iedereen gaat op regelmatige basis naar musea, tentoonstellingen, concerten, toneel- of dansvoorstellingen, binnen of buiten de stad. Die uitstappen hangen sterk af van het aanbod en van de thema’s die binnen de klassen aan bod komen.

Hier volgen enkele voorbeelden van andere muzische activiteiten die plaatsvonden sinds het oprichten van onze school.

♪ Drie maal werd er een grote veiling gehouden van kunstwerken door de kinderen gemaakt naar het thema van de jeugdboekenweek van dat jaar.
1. Grote schilderijen op doek met houten kader (min. 1m op 1,5m)   (Liefde)
2. Kleine schilderijen  (Van horen en zien)
3. Beeldjes met recyclagemateriaal
De opbrengst diende om boeken aan te kopen voor de schoolbib.
♪ Voor de pensionering van een collega werd met de ganse lagere school een kinderkoor in elkaar gezet.
♪ Tijdens de kerstperiode organiseert het zesde leerjaar, om de twee jaar, een kerstontbijt, dat opgeluisterd wordt met een liedjesmedley. De jaren tussenin wordt er  een kerstshow gehouden met optredens van de leerkrachten.
♪ Er was een ‘kinderenbaasdag’ waarop de kinderen workshops leidden en aan de volwassenen bepaalde creatieve technieken aanleerden. Er werd ook een krant ter plaatse gemaakt, die aan het einde van de dag samen met de andere kunstwerkjes geveild werden.
♪ We hadden een groot indianenproject. Daar werkten we rond kostuums, eten, spelen en gebruiksmateriaal. De kinderen maakten kledij, dreamcachers en spelmateriaal zoals ze het bij de indianen doen.
♪ Twee maal werd er met de ganse school een musical in elkaar gestoken. Hiervoor kregen we de hulp van ‘Wiebe’ (muziektheater). Deze musicals, ‘De jaargetijden’ en ‘De euro is daar, De Muze is klaar’, werden opgevoerd voor de ouders. De kinderen en leerkrachten zorgden zelf voor de decors, de kostuums en leerden alle liedjes
aan.
♪ Het vierde leerjaar stak samen met de ouders een heus toneelstuk in elkaar. Alles, van tekst tot kleinste accessoire werd door de kinderen met steun van leerkrachten en ouders zelf gemaakt. De voorstelling ging door in het Tinnenpottheater.
♪ Trommels voor vrede. Na een brainstorm en een filosofieronde mochten alle kinderen van de lagere school, die zich daartoe geroepen voelden, gedichten maken over oorlog en vrede. De kleinsten maakten tekeningen. Deze gedichten en tekeningen werden gebundeld in een boekje. Ze werden ook uitvergroot en opgehangen in de bomen van het parkje rechtover de school. In de klassen werden trommels gemaakt. Op de dag van ‘trommels voor vrede’ werden alle kinderen, ook de kleuters, in het wit gekleed, verzameld in het parkje. De gedichten werden voorgelezen met micro, door de schrijvers ervan en de andere kinderen trommelden voor de wereldvrede.
♪ Een Fata Morgana beleefden we ook al op onze school. Het thema was: ‘Romeo en Julia’. Alle kinderen werkten mee en maakten zelf kostuums, teksten, dansjes, versieringen. Na twee weken hard zwoegen werd de school voor één dagje omgetoverd in de romantische wereld van Shakespeares liefdesverhaal.
♪ Er werd twee jaar een orkestje in elkaar gestoken van kinderen die een instrument bespeelden onder leiding van meester Wouter. Elke week werd geoefend in samenspel. Op het einde van het schooljaar kwam een opvoering. Voorlopig ligt dat even stil omdat er nu te weinig kandidaten zijn.
♪ Verschillende jaren na elkaar zijn de kinderen naar de optredens gaan kijken van ‘Classics for Kids’ en één jaar is de groep op school geweest. Sommige kinderen deden ook mee aan een zangwedstrijd uitgeschreven door ‘Classics for Kids’
♪ We hadden een jaar een muziekjuf die regelmatig aan elke klas leuke, originele muziekinitiatie gaf. We hadden een beroepsfotografe die een gans jaar met alle klassen rond fotografie en de doka gewerkt heeft. Er kwam een mediaman, een jaar, met de kinderen videofilms maken. Tijdens de jeugdboekenweek kwamen schrijvers of geïnspireerde mensen op bezoek om met de kinderen rond boeken te werken. We hadden ook workshops toneel, gegeven door theater ‘Krakeel’ en workshops muziek, gegeven door Tim van ‘Classics for Kids’.
Het zesde leerjaar maakte een film ‘Troubles in De Muze’. Er werd blokfluitles gegeven in het 4de leerjaar door de juf. Enkele leerkrachten en enkele ouders staken een gans toneelstuk (titel ‘Jeweetwel’) in elkaar, werkten daar een gans jaar aan en brachten toen vier voorstellingen voor kinderen, ouders en collega’s. Er waren enkele tentoonstellingen met de kunstwerkjes van de kinderen voor ouders en geïnteresseerden. Er waren ook nog voorleeszondagen, optredens die kinderen zelf in elkaar staken, en nog heel wat meer.

Naast de vaste, jaarlijks terugkerende, activiteiten wordt dus heel veel overgelaten aan de muzische inspiratie van de kinderen en de leerkrachten zelf. Zo ziet elk schooljaar er totaal anders uit. En zo moet het ook !!! Een ‘Muze’ laat zich niet dwingen.

Er zijn al weer plannen voor het volgende schooljaar …. Maar die verklappen we nog niet.

2. Het luik ‘CULTUUR’

De kinderen op onze school die een andere culturele achtergrond hebben dan de Vlaamse kinderen leren ons, samen met hun ouders, een andere kijk op de gewoontes van mensen te krijgen. Zo leren de kinderen hoe het er aan toegaat in het thuisland van een ander kind maar heel vaak ook hoe het er gewoon thuis bij iedereen aan toegaat. Hoe eten we, hoe kleden we ons, naar welke televisieprogramma’s wordt er gekeken, welke spelletjes spelen we, welke feesten worden er gevierd en hoe gaat het er dan aan toe ?

We geven hier enkele voorbeelden van hoe we gebruik maken van de culturele diversiteit binnen en buiten de school.

ﷲ Elke maand gaan de leerlingen van het zesde leerjaar op restaurant. Elke keer komt een andere keuken aan bod, zoals, Italiaans, Turks, Chinees, Spaans, enz…
ﷲ Regelmatig komen in de kleuterklassen mama’s helpen bij een kookactiviteit. Dan worden vaak recepten uit het thuisland van de ouders uitgeprobeerd.
ﷲ Tijdens Sinterklaas- en Kerstfeest leren de mohammedaanse kinderen onze feesten kennen. Na een Suikerfeest of Slachtfeest brengen de kinderen zoetigheden mee om in de klas te verdelen. Binnen elke klas wordt in de mate van het mogelijke
ook uitleg gegeven rond die feesten. Het zesde leerjaar brengt soms een bezoek aan een gezin op de feestdag zelf. Zo maken de kinderen kennis met de tradities rond het feest.
ﷲ Vanaf het vierde leerjaar worden spreekbeurten gehouden rond de gewoontes en manier van leven in andere streken van de wereld. Kinderen die zelf een buitenlandse oorsprong hebben mogen dan over hun land vertellen en foto’s, kledij en voorwerpen tonen. Soms komt er ook een proeverij aan te pas.
ﷲ Ouders die afkomstig zijn van een ander land komen in de klas van hun kind  vertellen over hun vaderland (vb. Noorwegen, Griekenland, Turkije, …)
ﷲ Soms worden er projecten uitgewerkt rond een cultuur, waarvan geen kinderen op school zijn (vb. indianen). Dan gaan de kinderen op speurtocht in de stadsbib, de schoolbib en op internet. Er worden mensen uitgenodigd die veel van het onderwerp afweten.

Om af te ronden nog dit:

Ook al nemen de muzische peilers tegenwoordig een belangrijke plaats in, in het leerplan, de muzische dimensie binnen de scholen is nog steeds niet evident.
Er zijn enthousiaste leerkrachten maar wie op school consequent aan cultuur- en kunstinitiatie wil doen, loopt wel eens met de kop tegen de muur.
Het enthousiasme van de leerkracht kan pas renderen als het versterkt wordt door de ‘echte’ interesse van inspectie en inrichtende macht. Creatieve leerkrachten worden te vaak als ‘lastig’ beschouwd: zij verstoren de comfortabele orde, eisen accomodatie en bewegingsvrijheid.
Regelmatig heeft hun inzet ook een prijs: museumbezoek, toneel, filmvoorstellingen, speciaal of specifiek materiaal. Dat kost geld.
De huidige minister van onderwijs heeft goede redenen om de schooluitgaven te beheersen: het is ook onaanvaardbaar dat ouders en kinderen zouden moeten afhaken wegens een gebrek aan geld. Daarom werd ook de maximumfactuur in voege gebracht. De vraag is echter waarop het eerst bezuinigd wordt.
Tijdens de eerste jaren dat De Muze bestond deden de kinderen aan cultuursparen. Ze hadden een spaarkaart en wekelijks brachten ze een halve euro mee. Zo konden de leerkrachten heel snel ingaan op projecten en voorstellen die van de kinderen kwamen. Materiaal kon de volgende dag al in de klas aanwezig zijn en het bezoek aan een tentoonstelling kon zelfs dezelfde dag nog doorgaan.
Nu is er van de overheid uit, per kind, wel een bedrag voorhande, maar de leerkrachten hebben dat niet in handen en er moet steeds eerst een en ander administratief in orde gebracht worden.

Toch blijft De Muze er naar streven ‘kunst en cultuur’ hoog in het vaandel te dragen.

Zoals Remco Campert zegt: 'Een (r)evolutie begint niet met grote woorden maar met kleine daden.'